Kavram 1039: Kudüs'ün gedikleri/yarıkları.

kavram_id: 1044 | kavram_text: ¹⁰³⁹Kur'an 17:5'teki "فَجَاسُوا۟ خِلَٰلَ ٱلدِّيَارِ" (arayıp tararlar gediğini/yarıklarını diyarın) ifadesi, Kudüs'ün her iki yıkımında da belgelenmiş yeraltı tünel aramalarını tam olarak tanımlar. MÖ 586'da Kral Tsidkiya, sarayından Eriha'ya uzanan 18 millik yeraltı tünelinden kaçmaya çalışmış; Babilliler tünelin çıkışını keşfedip onu yakalamıştı. MS 70'de ise Romalılar, şehri ele geçirdikten sonra sistematik olarak yeraltı drenaj kanallarını ve tünelleri aradı—Josephus'a göre 2.000'den fazla kişi bu tünellerde ölü bulundu.خِلَٰل (khilâl) kelimesi "gedik, yarık, aralık" anlamına gelir ve Kudüs'ün Hizkiya Tüneli (533m), Tsidkiya Mağarası, Roma dönemi drenaj kanalları gibi kapsamlı yeraltı sistemini mükemmel şekilde karşılıyor. Modern arkeoloji, her iki dönemde de bu tünellerde pişirme kapları, yağ lambaları, ok uçları ve sikkeler bularak Kur'an'ın 7. yüzyılda verdiği bu detayın tarihsel doğruluğunu teyit etti.